By Një zbulim i rrallë arkeologjik në Sllovaki po tërheq vëmendjen e komunitetit shkencor ndërkombëtar. Arkeologët që po gërmojnë në vendbanimin neolitik të Vráble kanë zbuluar 78 skelete njerëzore, ku 77 prej tyre ishin pa kafka, duke ngritur pyetje të reja mbi ritualet dhe besimet e fermerëve të parë të Evropës.
Skeletet u gjetën në një hendek pranë hyrjes së vendbanimit, i cili daton mes viteve 5250 dhe 4950 para Krishtit. Kompleksi përfshinte mbi 300 banesa dhe konsiderohet një nga qendrat më të mëdha të periudhës neolitike në Evropën Qendrore.
Sipas studiuesve, vetëm një fëmijë u gjet me kafkën e paprekur. Analizat antropologjike kanë treguar se kokat nuk janë shkëputur me forcë apo gjatë ndonjë konflikti, por janë hequr me kujdes pas vdekjes në kuadër të një procedure rituale.
Antropologia biologjike Katharina Fuchs, bashkautore e studimit të publikuar në revistën shkencore “Proceedings of the Prehistoric Society”, theksoi se provat tregojnë qartë një trajtim të qëllimshëm të trupave sipas praktikave funerare të kohës. Sipas ekspertëve, këto zakone lidhen me kulturën e njohur si “Linear Pottery Culture”, e cila dominoi Evropën Qendrore gjatë periudhës së hershme të bujqësisë.
Megjithëse trupat ishin vendosur në mënyrë të çrregullt në hendek, studiuesit nuk gjetën prova që sugjerojnë masakër, luftë apo dhunë të organizuar. Shenjat në rruazat e qafës tregojnë se kafkat janë hequr me kujdes dhe jo përmes prerjeve brutale.
Një nga misteret më të mëdha mbetet fati i kafkave, pasi deri tani nuk është zbuluar asnjë vend ku ato mund të jenë ruajtur ose depozituar. Megjithatë, raste të ngjashme janë dokumentuar edhe në komunitete të tjera neolitike evropiane, ku pjesë të trupit ruheshin veçmas për qëllime rituale ose simbolike.
Tashmë studiuesit po kryejnë analiza të ADN-së dhe izotopeve për të mësuar më shumë rreth origjinës, dietës dhe lidhjeve familjare të individëve të gjetur. Sipas ekspertëve, ky zbulim ofron një dritare të rrallë për të kuptuar mënyrën se si komunitetet e para bujqësore e perceptonin vdekjen, identitetin dhe jetën shoqërore rreth 7,000 vjet më parë.
